O prezimenu Popivoda

O prezimenu Popivoda, onom ranijem i ovom sadašnjem, bogato je predanje, a postoje i originalne matične knjige rođenih i umrlih za duži period, pa se iz njih može tačno ustanoviti do kada je staro prezime bilo u upotrebi.

Popivode su se ranije zvali Rabarevići. He zna se od kada, ali se zna da su to prezime nosili sve od prvih godina ovoga vijeka. Uvidom u originalne crkvene matične knjige bjeličke parohije, koje su vođene od 1867. do 1871, i od 1882. godine pa dalje, ustanovljeno je da su svi članovi ove porodice upisivani kao Rabarevići, i to sve do kraja 1906. godine. Od 1882. do kraja 1906. godine knjige je uglavnom vodio pop Stanko Vuković, iz Prediša, i za sve to vrijeme nije upisao prezime Popivoda. Poslije njegove smrti (8.januara1907. godine) knjige su nastavili voditi drugi sveštenici, i od prvog dana nijednom više nijesu upisali prezime Rabarević, već samo – Popivoda. Tako je već 28.februara1907. godine (samo 50 dana od promjene sveštenika), u matičnu knjigu umrlih upisana smrt Luke Pavlova Popivode. Dakle, takoreći u jednom danu, promjenom sveštenika koji je vodio knjigu, potpuno prestaje upisivanje prezimena Rabarević. O tome zašto je baš tada, i odjednom došlo do te promjene, stariji kažu: Rabarevići su nosili nadimak “Popivoda” još od prve polovine 18. vijeka, a prvi ga je dobio jedan unuk Vuka Lješevostupca, rodonačelnika bratstva Rabarević (Popivoda). Po tome su čak i Vuka Lješevostupca nazivali Vuk Popivoda. Međutim, zvanično prezime Rabarević zadržali su sve do samog kraja 19. vijeka. U to vrijeme uslijedila je naredba ondašnjih vlasti da se bratstva koja imaju dvojna prezimena, a takvih je bilo još, moraju opredijeliti za jedno od njih. Opredijelili su se za prezime Popivoda, želeći da na taj način naglase svoje porijeklo od Vuka Lješevostupca – Popivode, kojega su, kako smo već rekli, uobičavali tako nazivati.

Iz pomenutih matičnih knjiga utvrđeno je da je poslednji upis rođenja pod prezimenom Rabarević zabilježen 27.januara1906, a prvi upis rođenja pod prezimenom Popivoda – 1.decembra1907 (između ova dva datuma nije bilo nijednog rođenja). Od tada nigdje više u dokumentima ne nalazimo prezime Rabarević.

Nije poznato kako su se Rabarevići prije toga zvali, ali se zna da su to prezime dobili odavno, i još se prepričava predanje kako su ga stekli. Čuvajući stoku, neki stari predak Rabarevića ubije jednim kuršumom dva “hajduka” koji su pokušali da mu otmu stoku. To je bio izuzetan događaj i veliki lični podvig. Kako je prije toga neki Bjelopavlić, po imenu Rabar, takođe jednim kuršumom ubio dva Turčina, o tome se pričalo kao o primjeru velikog junaštva i vještine. Tada seu Lješevom Stupu reklo: “Evo i mi imamo jednog Rabara” – i po tome ih nazvaše Rabarevićima.

O tome kako su Popivode dobili taj nadimak, koji im je kasnije postao prezime, postoji predanje koje i danas živi. Prilikom četovanja po Hercegovini, u prvoj polovini 18. vijeka, jedna mala četa bjeličkih boraca zapade u veliku nevolju – ostanu bez vode za piće. Žeđ se pojačavala do očajanja, a nije bilo izgleda da se do vode dođe. Uto jedan od izvidnika nađe neku kamenicu i u njoj nešto vode. Pošto se napije, obavijesti družinu da je ostalo još toliko vode koliko se jedan može napiti. Kako ne mogahu na pravedan način odrediti tog srećnika, dogovore se da potrče, jer tada se sve moralo zaslužiti, pa ko prvi stigne – neka se napije. Što rekoše – to i učiniše, i prvi stiže unuk Vuka Lješevostupca, koji se u toj družini nalazio. Tada dobi nadimak “Popivoda”, a po njemu kasnije i svi njegovi bratstvenici, koji su taj nadimak nosili više od 150 godina, da bi ga kasnije prihvatili kao svoje prezime – oko 1900. godine.

iz knjige
Veljka A. Popivode “Lješev Stup i bratstvo Popivoda”
Cetinje, 1984

Više o Bratstvu Popivoda na popivoda.net.